O 27 de xaneiro, Día Internacional de Conmemoración do Holocausto, lembra ás vítimas e evidencia os mecanismos planificados da opresión sistemática. O Holocausto non foi un acto fortuíto, senón un proceso organizado e burocratizado, como mostra a documentación histórica sobre a identificación e persecución sistemática de xudeus e outros grupos polos nazis. Este patrón de violencia tamén se pode observar en outros xenocidios e limpeza étnica recentes, como en Ruanda, Srebrenica ou Myanmar.
Durante a Segunda Guerra Mundial, a tecnoloxía estatal e os sistemas administrativos xogaron un papel central na eficiencia da persecución. Empresas proporcionaron ferramentas que facilitaron a identificación masiva de persoas perseguidas. Hoxe, tamén se sinala o risco de tecnoloxías de control e recoñecemento de persoas empregadas en contextos de represión, que permiten a deshumanización e control social a escala masiva.
A memoria colectiva funciona como acto de resistencia política. Proxectos como Zakhor: Jewish History and Memory destacan a importancia de preservar a narración testemuñal para educar fronte ao silencio cómplice. As iniciativas dos Stolpersteine, con placas en recordo das vítimas, implican escolas e comunidades na creación dunha xeografía da lembranza, convertendo a memoria en pedagoxía democrática fronte ao negacionismo.
O concepto da “banalidade do mal” de Hannah Arendt segue sendo relevante para comprender como individuos e empresas participaron no sistema exterminador. A colaboración pasiva, fronte á acción directa de figuras xustas como Aristides de Sousa Mendes, evidencia a diferenza entre complicidade e desobediencia institucional.
Actualmente, a preservación da memoria inclúe o uso de novas ferramentas dixitais: proxectos de intelixencia artificial permiten conservar testemuños interactivos de sobreviventes, e redes de observación civil monitorizan movementos extremistas para alertar sobre riscos contemporáneos de xenofobia e autoritarismo. Estas prácticas consolidan a memoria como instrumento educativo, político e ético na sociedade actual.