Introdución histórica
Entre xaneiro e abril de 2003 produciuse unha das maiores mobilizacións transnacionais da historia contemporánea. Ante a inminente invasión de Iraq liderada por Estados Unidos e o Reino Unido, arredor de 36 millóns de persoas participaron en protestas contra a guerra en centos de cidades e máis de 60 países, segundo estimacións recollidas en estudos académicos e compilacións posteriores. Aínda que amplamente citadas, estas cifras son obxecto de debate historiográfico e inclúen mobilizacións desenvolvidas ao longo de varios meses.
O 15 de febreiro de 2003 marcou o punto álxido deste ciclo de protestas, con manifestacións simultáneas en máis de 600 cidades de todo o mundo, converténdose nun fito do activismo global coordinado.
Os instrumentos da desobediencia informativa
Nun contexto no que boa parte dos medios dominantes minimizaban ou silenciaban as críticas á guerra, xurdiron iniciativas de contra-información cidadá. Publicacións como The Iraq War Reader (2003) recompilaron análises xeopolíticas, denuncias sobre intereses económicos implicados e argumentos contra a intervención militar. No Estado español, plataformas como Aturem a Guerra impulsaron actos públicos, debates e espazos de denuncia que ampliaron o acceso social a información crítica.
Innovacións na acción directa
As protestas de 2003 destacaron pola diversidade das súas formas de acción. En numerosas cidades desenvolvéronse mobilizacións creativas, simbólicas e non violentas, que combinaron marchas multitudinarias con intervencións culturais e accións de visibilización do rexeitamento social á guerra, reforzando o carácter descentralizado e transnacional do movemento.
Impacto político real
Segundo o Centro de Investigacións Sociolóxicas, unha ampla maioría da poboación española consideraba ilexítima a intervención militar en Iraq. A decisión do goberno de manter o seu apoio á guerra evidenciou unha profunda fenda entre as institucións políticas e a opinión pública, alimentando o cuestionamento democrático e a desconfianza social.
Leccións para o activismo actual
A mobilización de 2003 demostrou o potencial da coordinación internacional, do uso de redes de comunicación descentralizadas e da importancia de estruturas locais capaces de soster a protesta no tempo. Estas aprendizaxes influíron na evolución posterior dos movementos sociais globais.
Legado e continuidade
As redes e prácticas xurdidas das protestas contra a guerra de Iraq influíron en campañas sociais posteriores vinculadas á xustiza social, aos dereitos civís e á crise climática. A memoria destas mobilizacións continúa a ser unha ferramenta política para a acción colectiva.
Epílogo militante
As protestas contra a guerra demostraron que, cando o poder ignora de forma sistemática a vontade popular, a protesta pacífica e a desobediencia civil convértense en respostas lexítimas de defensa democrática.