The Corporation (2003) é un documental canadense dirixido por Mark Achbar e Jennifer Abbott, con guión de Joel Bakan, que analiza a natureza xurídica e ética das grandes corporacións. A obra formúlase arredor dunha hipótese provocadora: se as empresas son consideradas persoas xurídicas, que tipo de personalidade manifestan? A partir dos criterios do DSM-IV e das achegas do especialista Robert D. Hare, sostense que o comportamento estrutural da corporación moderna encaixa con trazos propios da psicopatía.
O filme xorde nun contexto marcado pola expansión neoliberal das décadas de 1980 e 1990, pola consolidación das multinacionais e polo auxe do movemento antiglobalización tras Seattle (1999). Os escándalos de Enron e WorldCom reforzaron a desconfianza social cara ao poder empresarial. Neste marco histórico, político e económico, o documental propón unha revisión crítica do papel das corporacións na democracia contemporánea.
A estrutura organízase en tres partes e parte dun fito xurídico: en 1886, o Tribunal Supremo dos Estados Unidos recoñeceu ás corporacións dereitos propios das persoas ao abeiro da Décimo Cuarta Emenda. Desde esa base legal, aplícase unha análise clínica á entidade corporativa mediante máis de corenta entrevistas. Participan voces críticas como Naomi Klein ou Vandana Shiva, xunto con defensores do libre mercado como Milton Friedman, configurando un debate plural.
A obra examina casos que ilustran a súa tese: a privatización da auga en Cochabamba (2000), o papel de IBM no réxime nazi ou a influencia empresarial nos medios de comunicación. Tamén aborda episodios históricos como o chamado “Business Plot” contra Franklin D. Roosevelt. O documental combina denuncia, análise xurídica e reflexión ética, cun ton formal e vocación pedagóxica.
Lonxe de limitarse á crítica, preséntanse alternativas e exemplos de transformación empresarial, como o de Ray Anderson, de Interface, orientado á sustentabilidade. Estreado con éxito internacional e premiado en Sundance (2004), converteuse nun referente do cinema documental político. En 2020 estreouse unha secuela, The New Corporation, que actualiza o diagnóstico sobre a relación entre corporacións e democracia.