
O 25 de abril de 1974, a Revolución dos Caraveis, encabezada polo Movemento das Forzas Armadas (MFA), puxo fin ao Estado Novo portugués, a ditadura máis longa de Europa Occidental. Nunha insurrección sen violencia, a poboación tomou as rúas para apoiar os militares, introducindo caraveis vermellos nos canóns dos fusís. A canción “Grândola, Vila Morena” de José Afonso emitiuse pola radio para servir de sinal aos grupos que tomaron ao mesmo tempo as distintas sedes do poder, e converteuse nun himno á liberdade.
A revolución tivo, polo menos nos seus inicios, carácter anticolonial: xestouse nas trincheiras da Guerra Colonial Portuguesa, nos territorios colonizados de Angola, Mozambique e Guinea-Bissau. Desde 1932, a ditadura de Oliveira Salazar mantiña a toda costa o imperio portugués en territorios africanos, mentres que as poboacións portuguesa e ocupada se empobrecían baixo o seu férreo mandato. A comezos da década de 1960, diversos grupos armados de Angola e Mozambique comezaron a organizarse para a resistencia, e entraron nunha guerra que durou 13 anos e que foi o inicio do fin do Estado Novo.
A Revolución dos Caraveis iniciou unha revolución social na que se formaron grupos de autoxestión en universidades, fábricas e campos que promovían un modelo de democracia directa. As empresas foron nacionalizadas, as elites económicas abandonaron o país, e concedeuse a independencia a case todas as colonias.
A maioría das organizacións políticas apostaron daquela por un modelo socialista, pero a finais de 1974, as clases dominantes, apoiadas polos servizos de intelixencia dos EEUU, iniciaron unha contraofensiva con dous golpes de Estado fallidos e calumnias contra os partidos comunistas. Finalmente, a contrarrevolución triunfou pouco a pouco, e Portugal adoptou un sistema democrático liberal e unha economía de libre mercado.
Nos últimos anos, Portugal enfróntase ao rexurdimento da extrema dereita, como no resto de Europa. En xaneiro de 2026, a PoSa. licía Xudicial desartellou o Grupo 1143, unha organización neonazi que planeaba accións violentas contra comunidades inmigrantes e musulmás. Recentemente, o partido de ultradereita Chega conseguiu pasar á segunda volta das eleccións. Fronte a este escenario, máis de setenta colectivos uníronse no Grupo de Acción Conxunta contra o Racismo e a Xenofobia para esixir un marco legal máis contundente.
Pero a sociedade portuguesa mobilízase. As rúas volven encherse hoxe para defender a vivenda digna e os dereitos sociais, para frear o avance do fascismo e para revivir o espírito da Revolución dos Caraveis. En cada esquina, unha amizade. En cada rostro, igualdade. O pobo é quen ordena.
Fontes
-
El Orden Mundial. (2015). O canto do cisne dos movementos revolucionarios: A Revolución dos Caraveis. Consultado en https://elordenmundial.com/la-revolucion-de-los-claveles/
-
La batalla cultural. (2016). Grândola, Vila Morena | A Revolución dos Caraveis. Vídeo consultado en https://www.youtube.com/watch?v=KZyOKXyVN4k&list=RDKZyOKXyVN4k&start_radio=1
-
SIC Notícias (2025). Confrontos no 25 de Abril: Mário Machado e ex-xuíz Fonseca e Castro liberados. Consultado en https://sicnoticias.pt/pais/2025-04-25-video-confrontos-no-25-de-abril-mario-machado-e-ex-juiz-fonseca-e-castro-libertados-0c0f444c
-
Sociedade Civil. (2026). Operación Irmandade: 37 detidos nunha rede neonazi con raíces en Chega. Consultado en https://sociedadecivil.pt/2026/03/24/operacao-irmandade-37-detidos-rede-neonazi-chega/
-
Visão. (2026). Presidenciais, nova dereita e crise climática: proba á democracia portuguesa. Consultado en https://visao.pt/opiniao/politica-em-perspetiva/2026-02-13-presidenciais-nova-direita-e-crise-climatica-teste-a-democracia-portuguesa/
-
teleSUR (2026). Portugueses mobilízanse por vivendas dignas e contra a especulación inmobiliaria. Consultado en https://www.telesurtv.net/portugueses-exigen-viviendas-especulacion/