O 12 de agosto de 1975, fai hoxe 51 anos, o réxime fascista, xa en agonía pero tan sanguinario coma sempre, asasinaba a sangue frío unha das conciencias máis lúcidas da clase obreira galega. Franco morrería meses despois, pero Moncho Reboiras non chegaría a velo. Non pediu clemencia nin se agochou: enfrontou a ditadura coa ferramenta da organización sindical. A súa verdadeira subversión, alén da lenda armada, foi tecer o Sindicato Obreiro Galego (SOG) , embrión da actual CIG, unha estrutura colectiva que o franquismo tentou inutilmente acoitelar.
Nado nunha familia labrega en Dodro e criado no fervedoiro obreiro de Teis, en Vigo, Reboiras aprendeu que a explotación laboral e a opresión nacional eran dúas caras da mesma moeda. Da man do Pai Seixas e de Méndez Ferrín, e con só 19 anos na UPG, ergueuse contra un sistema que condenaba aos galegos á miseria e á submisión. A súa habilidade para organizar a resistencia fixo tremer tanto á patronal e á policía política, que axiña o puxeron no punto de mira.
A histórica folga de 1972 en Vigo marcouno en carne viva. A persecución brutal, con rexistros e ameazas constantes, non o amedrentou; lanzouno a percorrer o territorio no seu Seat 600, pelexando fábrica a fábrica contra o sindicalismo vertical da réxime. Reboiras non contemporizaba coa ditadura: construía poderes propios para derrubala. Impulsou o boicot ás eleccións fraudulentas do Sindicato Vertical e deu forma a un sindicalismo nacional e de clase que rompía a hexemonía franquista no movemento obreiro.
A cultura galega foi para el outro grande eixo de combate. Coordinou a Fronte Cultural Galega para converter a lingua e a arte en trincheiras de dignidade nun país asediado. Cando a Brigada Político Social o acorralou en Ferrol, Reboiras tivo o camiño despexado para fuxir, pero elixiu protexer a retirada dos seus compañeiros antes que a súa propia vida. Acorralado no portal da rúa da Terra, abatérono a traizón por detrás, a escasos centímetros. Non foi un “disparo ao aire” fortuíto: foi unha execución premeditada e covarde. Moncho Reboiras caeu con 25 anos, pero a súa pegada, viva no sindicalismo combativo, segue a ser un alfinete cravo na memoria silenciada da resistencia antifascista.